Pierwsze programy do planowania zasobów przedsiębiorstw ERP (ang. Enterprise Resource Planning) pojawiły się już w latach 60. minionego wieku i wraz z rozwojem komputerów zyskiwały na znaczeniu i popularności. Dziś stanowią podstawowe oprogramowanie biznesowe praktycznie każdego przedsiębiorstwa w tym zakładów produkcyjnych. Obecnie główni dostawcy programów ERP aktywnie wprowadzają w nich najnowsze technologie takie jak na przykład przetwarzanie danych w chmurze obliczeniowej i sztuczną inteligencję (AI).

Warto przypomnieć, że już w latach 50. XX wieku zauważono zalety pierwszych systemów zarządzania zapasami, które w kolejnych dekadach rozbudowywano o nowe funkcjonalności, w tym również w zakresie prognozowania na podstawie danych z poprzednich okresów. Rozwój technologii komputerowych zwiększał możliwości i otwierał drogę do kolejnych funkcjonalności, integrując w jednym systemie wiele różnych aktywności biznesowych. Dziś systemy ERP mogą obejmować praktycznie wszystkie szczeble zarządzania i optymalizować wykorzystanie zasobów i wspierać podejmowanie decyzji.

O znaczeniu programów ERP w nowoczesnym biznesie świadczy stale rosnący rynek tego oprogramowania na świecie. Jak wynika z badania opublikowanego w 2024 r. przez FORTUNE Business Insights obejmującego lata 2019–2032 z rokiem bazowym 2023, wielkość globalnego rynku oprogramowania do planowania zasobów przedsiębiorstwa (ERP) została oszacowana na 71,41 mld USD w 2023 r. Przewiduje się, że rynek ten wzrośnie z 81,15 mld USD w 2024 r. do 238,79 mld USD do 2032 r., wykazując średni roczny wzrost w okresie tej prognozy na poziomie 14,4 proc. Jak stwierdzono w tym badaniu, zwiększa się popyt na chmurowe i hybrydowe oprogramowanie ERP z ulepszonym przechowywaniem danych. Warto przypomnieć, że dziś rynek w zależności od rodzaju wdrożeń można podzielić na wykorzystujący chmurę, rozwiązania hybrydowe oraz on-premise, czyli systemy działające w oparciu tylko o własne zasoby informatyczne przedsiębiorstwa. Oczekuje się, że segment chmury i rozwiązań hybrydowych będzie miał największy udział w rynku w okresie prognozy. Przewiduje się, że niskie koszty infrastruktury i możliwość integracji z urządzeniami mobilnymi oraz tabletami zwiększą udział tzw. segmentu chmurowego. Jak podają autorzy wspomnianego badania, rozwiązania chmurowe umożliwiają firmom przechowywanie danych z wykorzystaniem transmisji przez Internet i zapewniają narzędzia do przywracania danych w przypadku ich utraty lub naruszenia. Rozwiązania hybrydowe, w których część zasobów jest umiejscowiona w systemach IT przedsiębiorstwa, a część w chmurze obliczeniowej, pomaga zwiększyć dostępność dużych zbiorów danych dzięki przetwarzaniu w chmurze.

W badaniu rynku systemów ERP przygotowanym przez firmę analityczną Mordor Intelligence stwierdzono, że coraz powszechniejsze stosowanie innowacyjnych i zaawansowanych technologii zwiększa wartość istniejących systemów ERP. Podano na przykład, że w maju 2024 r. Amazon Web Services (AWS) i SAP rozszerzyły partnerstwo, aby wprowadzić możliwość wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI). Rozbudowa ta umożliwi firmom korzystającym z oprogramowania SAP, takiego jak Zappos, dostęp do zestawów narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji w ramach opartej na chmurze platformy planowania zasobów przedsiębiorstwa. W zaktualizowanym w lipcu 2024 r. badaniu Precedence Research dotyczącym rynku oprogramowania ERP w latach 2024–2034 przewiduje się, że sektor produkcyjny, jeśli chodzi o wykorzystanie oprogramowania ERP, będzie rósł w znacznie szybszym tempie niż w innych, odnotowując średnio rocznie wzrost na poziomie 9,6% do 2034 r. Zwrócono uwagę, że w sektorze produkcyjnym oprogramowanie do planowania zasobów przedsiębiorstwa usprawnia produkcję, zapasy i operacje w łańcuchu dostaw. Trendy w tej branży obejmują wdrażanie inteligentnych technologii produkcyjnych, w których systemy ERP integrują się z urządzeniami IoT i sztuczną inteligencją w celu konserwacji predykcyjnej i monitorowania w czasie rzeczywistym. Ponadto zasady Przemysłu 4.0 napędzają popyt na rozwiązania ERP z zaawansowaną analityką w celu optymalizacji procesów i większej automatyzacji, umożliwiając producentom szybkie reagowanie na zmieniające się wymagania rynku i redukcję kosztów. Jeśli chodzi o głównych dostawców systemów ERP, to wymienia się tu między innymi firmy takie jak: Oracle, IBM, SAP, Workday, Microsoft, Sage, Infor, Deltek, Acumatica i Epicor.

Czy są nowości?

Zapytaliśmy o to liczących się na naszym rynku krajowym dostawców. Jak mówi Sebastian Smiatek, Konsultant ds. Rozwiązań Biznesowych w Comarch Enterprise Solutions, rozwiązania Comarch ERP są systematycznie rozwijane o nowe funkcjonalności wspierające zakłady produkcyjne m.in. jeśli chodzi o nowe formy planowania produkcji czy uszczegółowienie informacji o konfliktach, które mogą wystąpić w procesie produkcji. Aktualnie firma rozbudowuje aplikację Comarch APS, czyli zaawansowane narzędzie do harmonogramowania produkcji, dzięki któremu planista szybko i elastycznie może stworzyć kilka wariantów harmonogramów produkcji oraz wybrać ten najbardziej optymalny dla organizacji. Wprowadzono również nową wersję interfejsu Comarch MES, w ramach której zastosowano nowoczesne rozwiązania w zakresie wizualizacji i ergonomii pracy przy rejestracji procesów produkcyjnych.

Jak mówi Paweł Petrusewicz, dyrektor Działu Wsparcia Sprzedaży i Marketingu w Asseco Business Solutions, system Softlab ERP by Asseco nieustannie się rozwija, oferując szereg nowoczesnych funkcji dedykowanych branży produkcyjnej. W ostatnich aktualizacjach szczególną uwagę poświęcono automatyzacji procesów oraz predykcji, co pozwala firmom na bardziej efektywne zarządzanie zarówno produkcją, jak i zaopatrzeniem. Jedną z kluczowych funkcji jest zaawansowane harmonogramowanie produkcji, które uwzględnia dostępność maszyn, cykle technologiczne, przezbrojenia, a także konieczne prace serwisowe. System automatycznie optymalizuje kolejność działań, zapewniając maksymalną wydajność.

Pracownicy obsługujący poszczególne linie produkcyjne korzystają z systemu Softlab ERP by Asseco dostępnego na panelach dotykowych umieszczonych przy liniach, na bieżąco śledząc przypisane do nich zlecenia produkcyjne. Zintegrowanie tych funkcji z innymi modułami, takimi jak zarządzanie sprzedażą i magazynowaniem, pozwala na bardziej precyzyjne planowanie zaopatrzenia oraz lepszą kontrolę stanów magazynowych, co minimalizuje ryzyko przestojów produkcji. Jak uzupełnia Paweł Petrusewicz, dodatkowo funkcja śledzenia partii produktów (traceability) na każdym etapie – od zakupu surowców, przez produkcję, aż po dostawę – jest szczególnie ważna dla producentów w branżach wymagających pełnej zgodności z regulacjami, takich jak przemysł spożywczy. System Softlab ERP by Asseco umożliwia rejestrowanie kluczowych danych na każdym etapie produkcji, co ułatwia identyfikację ewentualnych problemów i zwiększa kontrolę nad jakością produktu końcowego. Warto podkreślić, że Softlab ERP by Asseco wyróżnia się możliwością pełnej automatyzacji zarządzania produkcją z jednoczesnym zapewnieniem kompleksowego kontrolingu kosztów. Moduł kontrolingowy umożliwia precyzyjną analizę kosztów produkcji na każdym etapie, uwzględniając zarówno koszty bezpośrednie, jak i pośrednie. Dzięki temu firmy mogą dokładnie obliczać koszty wytworzenia poszczególnych produktów, co pozwala na efektywną kalkulację cen końcowych.

Kolejnym istotnym elementem jest funkcjonalność integracji z systemem WMS (Warehouse Management System), co zapewnia pełną automatyzację zarządzania stanami magazynowymi oraz realizację dostaw na czas. Przykładowo, system generuje automatyczne zlecenia zakupu surowców i opakowań na podstawie precyzyjnie monitorowane poziomy magazynowe i plany produkcyjne. Integracja tych funkcji pozwala firmom na minimalizację stanów magazynowych, zachowując jednocześnie ciągłość produkcji, co jest kluczowe zwłaszcza w branżach, gdzie krótkie terminy przydatności produktów wymagają szybkiej rotacji surowców. System nie tylko wspiera bieżące procesy, ale również umożliwia ich analizę w czasie rzeczywistym, co jest nieocenione w dynamicznie zmieniającym się środowisku produkcyjnym. Dzięki pełnej integracji wszystkich modułów, zarządzanie produkcją, zaopatrzeniem, kosztami i sprzedażą odbywa się w jednym spójnym ekosystemie, co pozwala na efektywną realizację strategii order-to-cash oraz szybką reakcję na zmiany w popycie czy dostępności surowców. Rozwiązania Asseco Business Solutions dostępne są w wersjach on-premise oraz w chmurze.

Natomiast jak mówi Bartosz Michalczyk, Senior Principal, Product Management w BPSC, System ERP od BPSC jest obecnie na etapie wydania nowej wersji, a harmonogram zakłada zakończenie prac na koniec tego roku. Wówczas firma przedstawi pełne szczegóły i informacje na temat zmian i nowości. Teraz może tylko zdradzić kilka ogólnych informacji, czego można się spodziewać. Najbardziej zauważalną zmianą będzie odświeżony interfejs użytkownika. Nowy design nie tylko poprawia estetykę, ale przede wszystkim usprawnia nawigację, co ułatwi szybsze i wygodniejsze wykonywanie codziennych zadań. Dzięki temu nowi użytkownicy szybciej zapoznają się z systemem, a obecni będą mogli pracować jeszcze sprawniej, wykorzystując kluczowe funkcje. Pod względem funkcjonalnym BPSC wprowadza istotne zmiany w obszarze zarządzania łańcuchem dostaw. Rozszerzone możliwości integracji z platformami eCommerce oraz automatyzacja procesów logistycznych usprawniają zarządzanie zamówieniami. Dodatkowo nowe funkcje zarządzania transportem oraz integracje z firmami kurierskimi poprawiają precyzję planowania i kontrolę nad dostawami.

Dla sektora produkcji wdrożono kolejne usprawnienia w narzędziach do zaawansowanego planowania, które pomagają lepiej monitorować procesy i optymalizować zasoby. Nowy scenariusz planowania w module MPS, na poziomie grup indeksów, uzupełnia istniejące funkcje, umożliwiając skuteczniejsze zarządzanie procesami i minimalizację ryzyka błędnych prognoz zakupów materiałowych. Gruntowną przebudowę przeszedł też system rejestracji zdarzeń produkcyjnych dla branży spożywczej, gdzie zastosowano szereg usprawnień funkcjonalnych, jak również związanych z użytecznością samych ekranów dla operatorów. Pomimo że zmiany wizualne są najbardziej widoczne, istotnym elementem rozwoju rozwiązań IT jest poprawa bezpieczeństwa danych. Wdrożono nowe mechanizmy ochrony i autoryzacji, które wzmacniają zabezpieczenie wrażliwych informacji. Dostosowanie systemu finansowego i kadrowo-płacowego do najnowszych wymogów prawnych dodatkowo zapewnia pełną zgodność z obowiązującymi regulacjami. Choć te aspekty są mniej widoczne, są one nie mniej istotne niż zmiany w interfejsie, zapewniając użytkownikom stabilne i bezpieczne środowisko pracy. Całość tych usprawnień sprawia, że system BPSC stanowi nowoczesne narzędzie ERP, które odpowiada na wyzwania współczesnego rynku, zwiększając komfort użytkowania oraz efektywność operacyjną.

Na co zwrócić uwagę implementując dziś system ERP?

Sebastian Smiatek uważa, że po pierwsze należy analizować, czy system jest w stanie obsłużyć złożoność procesów biznesowych przedsiębiorstwa produkcyjnego. W Comarch ERP realizowane są funkcje tworzenia technologii, planowania, rejestrowania, raportowania i rozliczania produkcji, kontroli jakości oraz traceability. Po drugie należy sobie zadać pytanie, czy dostawca rozwiązania ERP rozwija nowoczesne technologie. W produktach Comarch ERP systematycznie wraz z nowymi wersjami pojawiają się nowe funkcje AI czy RPA, które przedsiębiorstwo może niskim kosztem zastosować w swojej organizacji. Kluczowe jest również połączenie z maszynami, aby móc realizować założenia Przemysłu 5.0. Comarch ERP poprzez platformę IoT MES umożliwia rejestrację kluczowych parametrów produkcyjnych i jakościowych bezpośrednio z parku maszynowego firmy produkcyjnej.

Z kolei Paweł Petrusewicz podkreśla, że wdrażając nowoczesne systemy ERP, takie jak Softlab ERP by Asseco, kluczowym elementem jest zrozumienie, jak technologia Przemysłu 5.0 i sztuczna inteligencja (AI) mogą wspierać, ale nie zastępować, ludzką pracę. System Asseco wykorzystuje zaawansowane algorytmy do planowania produkcji oraz zarządzania zaopatrzeniem, jednak sztuczna inteligencja w kontekście zmienności rynku i globalnych wyzwań (np. pandemie i zmiany geopolityczne) wciąż jest ograniczona. Przykładowo, planowanie zaopatrzenia opiera się na przewidywaniach dotyczących popytu, które mogą być zaburzone przez czynniki zewnętrzne, takie jak zmiany w polityce czy nagłe zmiany na rynku surowców. Sieci neuronowe, mimo że potrafią analizować dane, nie są w stanie w pełni przewidzieć tak dynamicznie zmieniających się okoliczności. Automatyzacja w ramach systemu Softlab ERP, choć wspomagana przez AI, nadal wymaga ingerencji wykwalifikowanych specjalistów, którzy dzięki automatyzacji mogą skupić się na bardziej strategicznych zadaniach. Przemysł 5.0, który koncentruje się na współpracy między ludźmi a technologią, podkreśla znaczenie tego podejścia – technologie wspierają ludzi, zwiększając ich efektywność, ale jak dodaje Paweł Petrusewicz, to eksperci są niezbędni do podejmowania kluczowych decyzji.

Michał Górecko, Vice President Cross-Sell, w Forterro Central Europe (BPSC) twierdzi, że Przemysł 5.0 na razie pozostaje bardziej marketingowym sloganem niż realną koncepcją, która miałaby zastąpić wyeksploatowaną już ideę Przemysłu 4.0. Jednak prawda jest taka, że polski przemysł wciąż pozostaje w tyle za europejskimi liderami pod względem cyfryzacji – jedynie 36 proc. firm korzysta z systemów ERP, które są fundamentem nowoczesnego zarządzania produkcją. Bez większego nasycenia systemami zarządczymi trudno myśleć o wdrożeniu bardziej zaawansowanych technologii. Zanim polskie przedsiębiorstwa zaczną rozważać koncepcję Przemysłu 5.0, muszą skupić się na implementacji narzędzi Przemysłu 4.0, które w wielu przypadkach wciąż nie są powszechnie wykorzystywane. Co więcej, brak tych narzędzi hamuje wdrażanie zaawansowanych rozwiązań, takich jak sztuczna inteligencja. Z raportu „Wired for AI” wynika, że choć 49% miejsc pracy w Polsce mogłoby skorzystać z AI, jedynie 32 proc. stanowisk jest do tego technologicznie przygotowanych, co wynika z niedostatecznie rozwiniętej infrastruktury cyfrowej. Chociaż wyzwania są duże, sytuacja nie jest aż tak trudna, jak mogłoby się wydawać – polskie firmy mają już realne możliwości wdrażania sztucznej inteligencji. Malejące koszty oraz rosnąca dostępność tych technologii otwierają nowe perspektywy dla przedsiębiorstw, które chcą zwiększyć swoją efektywność. Sztuczną inteligencję i Internet Rzeczy (IoT) można integrować nawet z przestarzałymi maszynami, co oznacza, że nie trzeba ponosić kosztów wymiany całej infrastruktury. Przykładem jest system Prodaso, oferowany przez BPSC będące częścią Forterro, który dzięki łatwej implementacji pozwala na szybkie połączenie zarówno z nowoczesnymi, jak i starszymi maszynami bez konieczności kosztownych modyfikacji. Aplikacja daje dostęp do zaawansowanych funkcji takich jak predykcyjna konserwacja, monitorowanie w czasie rzeczywistym i automatyczne planowanie produkcji. Dzięki temu Prodaso wspiera optymalizację procesów, zwiększenie efektywności operacyjnej oraz obniżenie kosztów. Jak uzupełnia Michał Górecko, przedsiębiorstwa, które zdecydują się na wcześniejsze wdrożenie sztucznej inteligencji, mogą uzyskać istotną przewagę konkurencyjną. AI nie tylko umożliwia optymalizację procesów produkcyjnych, ale także lepsze prognozowanie awarii, co prowadzi do redukcji przestojów oraz większej elastyczności w produkcji. Wczesne wdrożenie tej technologii pozwala firmom na zyskanie „premii za pierwszeństwo”, co oznacza, że będą one lepiej przygotowane na nadchodzące zmiany technologiczne i szybciej zwiększą swoją produktywność.

Oceniając powyższe informacje, trzeba podkreślić, że dziś system ERP choć może być postrzegany jako solidna, stosunkowo niezmienna część prowadzenia działalności, to nowe osiągnięcia i ulepszenia w technologii, wraz z tym czego firmy oczekują od swoich dostawców, dowodzi czegoś innego. Jak podkreślają analitycy rynku, ERP nie jest już na przykład wyłącznie domeną back office. Obecnie obsługuje funkcje front-endowe, takie jak automatyzacja sprzedaży i marketingu oraz e-commerce. Na pewno jest to dziś nieodzowny element prowadzenia biznesu. Zwraca się uwagę na obecne trendy w rozwoju programów ERP w tym wpływu nowych technologii, takich jak generatywna sztuczna inteligencja, oraz zmieniające się wymagania biznesowe, na przykład pojawienie się obowiązku raportowania wymaganego przez przepisy. Na pewno warto uważnie obserwować rozwój technologiczny w tym zakresie.

Autor: Bohdan Szafrański

Pełny tekst w wersji PDF znajduje się poniżej lub proszę kliknąć niniejszy link do pobrania pliku PDF
GM_2024_5_52_55_ERP