Pilarki ukosowe - Główny Mechanik

Pilarki ukosowe (lub inaczej – ukośnice) to kolejne urządzenia mające zastosowanie w warsztatach Utrzymania Ruchu. Przydadzą się także w doraźnych pracach na budowach, mogą być także używane na produkcji. Tam, gdzie trzeba coś przyciąć precyzyjniej, niż można to osiągnąć za pomocą szlifierki kątowej lub pilarki ręcznej, sprawdzą się doskonale. Można ich użyć do cięcia drewna, tworzyw sztucznych i elementów metalowych.

Ukośnica to narzędzie do cięcia stosunkowo uniwersalne (czasami występuje pod nazwą pilarki uniwersalnej). Z jednej strony jej „manewrowość” ze względu na wagę jest mniejsza od narzędzi takich jak pilarka ręczna lub szlifierka kątowa, ale nadal jest to urządzenie przenośne (w przeciwieństwie do pilarek stołowych). Z drugiej zaś – zapewnia znacznie większą precyzję cięcia od wspomnianych elektronarzędzi ręcznych. Dzieje się tak za sprawą podstawy (do której zamocowana jest sama tarcza tnąca z silnikiem), do której mocuje się obrabiany materiał. Możliwość przenoszenia ważącego zazwyczaj kilka lub kilkanaście kilogramów urządzenia jest niezastąpiona w doraźnych pracach praktycznie w dowolnym miejscu, bowiem można ją postawić na posadzce, stole, palecie lub po prostu na chodniku czy ulicy. Daje to dużą operacyjność przy zachowaniu dobrych własności cięcia.

W zależności od zastosowanej tarczy możliwe jest cięcie praktycznie dowolnych materiałów – drewna, metali (aluminium, miedź, stal, itp.), tworzyw sztucznych, a także materiałów ceramicznych (np. płytek). Tarcze mogą być uniwersalne – za ich pomocą można ciąć przede wszystkim drewno oraz miękkie metale i tworzywa. Do cięcia twardych materiałów wymagane są specjalizowane tarcze, ale jest to temat na osobny artykuł. – Rodzaj materiału, który można ciąć ukośnicą zależy od jej modelu i właściwości. Pilarki ukosowe do drewna przystosowane są do obróbki tego materiału i materiałów drewnopochodnych, listew z MDF czy elementów laminowanych. Przy wykorzystaniu dedykowanych tarcz można nimi również przecinać profile z metali lekkich i tworzyw sztucznych. Należy w takich przypadkach kierować się zaleceniami producenta w kwestii prawidłowego ustawienia ich prędkości obrotowej – mówi Artur Kordowski, Market Manager Würth Polska.

Parametry pilarek ukosowych

Decydując się na zakup takiego urządzenia należy wziąć pod uwagę parametry, które będą odpowiednie do wykonywania określonych zadań.

Jak wskazuje nazwa urządzenia pilarki mogą wykonywać cięcia pod kątem. Dotyczy to zarówno cięcia materiału pod kątem do boku przycinanego materiału (a więc w poziomie), jak i ukośnie do płaszczyzny pionowej (odchylenie, pochylenie). W zależności od możliwości ustawiania odpowiednich kątów ukośnice można klasyfikować na jednostronne – o możliwości ustawienia kąta wyłącznie w zakresie do 90 stopni lub dwustronne, gdzie tarcza może być ustawiana niejako w obie strony od płaszczyzny prostopadłej do materiału. Szczegółowe kąty cięcia oraz związane z tym głębokości cięcia zależą od konkretnego urządzenia.

Przy konieczności cięcia szerszych materiałów warto zastanowić się nad zakupem urządzenia z posuwem – tarcza takiej pilarki ma możliwość przesuwania się wzdłuż linii cięcia o kilkanaście lub kilkadziesiąt cm (zwykle nie więcej niż 30). Ułatwia to pracę, gdyż nie potrzeba wtedy przesuwać lub obracać obrabianego elementu. W zależności od wielkości ciętych materiałów warto zwrócić uwagę na średnicę tarczy – im jest ona większe tym głębsze cięcie.

Kolejnym ważnym parametrem jest moc i prędkość pilarki. Nie jest to kryterium bardzo jednoznaczne, gdyż przy cieciu ważny jest moment obrotowy (którego się zazwyczaj nie podaje w parametrach urządzeń), a sama sprawność cięcia zależy od rodzaju tarczy, liczby i rodzaju zębów, siły, z jaką operator dociska tarczę. Do cięcia twardych materiałów z pewnością lepsza będzie pilarka o wyższych obrotach (nawet powyżej 5000 obr./min), do cięcia elementów miękkich (drewno, tworzywa), wystarczą mniejsze obroty. Wyższą trwałość będzie miało urządzenie z silnikiem bezszczotkowym.

W przypadku konieczności przenoszenia urządzenia ważną sprawą będzie jego waga. Podstawy ukośnic mogą mieć różne wykonanie, co istotnie wpływa na wagę, zatem warto przyjrzeć się właśnie temu elementowi i wybrać odpowiednie. Masywniejsza podstawa zapewnia lepszą stabilność, ale jest cięższa. Standardowe wagi pilarek to od ok. 5 do kilkunastu kilogramów.

W przypadku częstych prac w miejscach z ograniczonym dostępem do sieci elektrycznej warto zastanowić się nad urządzeniem akumulatorowym, co także może mieć wpływ na wagę (dochodzi masa akumulatora), a z drugiej strony – zachodzi konieczność ich ładowania, co niestety może trwać nawet kilka godzin. W takim przypadku należy zaopatrzyć się w kilka sztuk, co może istotnie podrażać koszt zakupu (markowe akumulatory o dużych pojemnościach mogą kosztować nawet powyżej tysiąca zł).

Dodatkowymi elementami ukośnic mogą być: wskaźnik laserowy ułatwiający precyzyjne cięcie, lampka diodowa oświetlająca obszar roboczy oraz odprowadzenie wiórów (może to być rurka do podłączenia odkurzacza lub do założenia worka). W komplecie zwykle są elementy mocujące obrabiany materiał do podstawy – w zależności od producenta ich wykonanie i liczba mogą być różne.

Jak mówi Artur Kordowski: – Przydatną funkcją ukośnic jest wyznaczanie linii cięcia za pomocą lasera i doświetlanie pola pracy. To pozwala na bezpieczne i błyskawiczne ustawienie przecinanego elementu we właściwym położeniu. Innym sposobem wyznaczania linii cięcia jest specjalne, obustronne oświetlenie tarczy tnącej diodami LED. Rzutowany na podłoże cień tarczy wyznacza bardzo precyzyjnie linię cięcia.

Ważny jest również kabel zasilający (dla urządzeń sieciowych) o długości minimum 2 m, ponieważ nie zawsze pod ręką mamy przedłużacz lub blisko zamontowane gniazdo zasilające. Ponadto istotne są elementy rozszerzające stół maszyny, które dodatkowo stabilizują zacinany przedmiot i zwiększają precyzję cięcia.

Podstawą do efektywnego wykorzystania sprzętu jest dedykowany program tarcz tnących. Nie może w nim zabraknąć produktów do cięcia drewna wzdłuż i w poprzek, do materiałów typu MDF, z zębami z węglików spiekanych o dużej żywotności czy do cięcia profili z metali lekkich.

Przy zakupie ukośnicy warto też sprawdzić „poręczność” całego urządzenia. Im dłuższy posuw, tym wygodniejsza praca – ale maszyna jest przez to dłuższa i cięższa. Im większa tarcza, tym wyżej znajduje się uchwyt, ale można obrabiać grubsze materiały. Różnice występują także w samej konstrukcji podstawy – w większości możliwe jest zamocowanie urządzenia do odpowiedniego stołu warsztatowego, ale czy do każdego? Sprężyny w samym ramieniu czy osłonie także mogą działać z (nie)odpowiadającą nam siłą. Takie elementy można sprawdzić tylko przy bezpośrednim zapoznaniu się z urządzeniem.

Jakie urządzenie wybrać?

Podstawowym kryterium wyboru będą parametry ukośnicy. W zależności od potrzeb na czoło będą się różne z nich. Jedni będą preferowali możliwość dużego posuwu, inni – niewielkiej wagi, jeszcze inni – duże kąty cięcia. Zawężając wybór do konkretnych wartości odpowiednich parametrów okazuje się, że w kręgu zainteresowań mogą znaleźć się urządzenia o niemal identycznych wartościach tychże parametrów, ale o różnych cenach. W takim przypadku warto sięgnąć do opinii osób, które już korzystają z takich urządzeń. Może się okazać, że różna cena to efekt różnej jakości wykonania, dokładności lub powtarzalności cięcia. Czasem jest to kwestia użytych materiałów do budowy narzędzia czy różnorodność akcesoriów. Jak mówi Artur Kordowski: – Przy wyborze ukośnic zwróćmy uwagę na sposób ich wykonania. Sprawdźmy, czy urządzenie pozwala na precyzyjną pracę przy wszystkich ustawieniach pochylenia. Jeśli ze sprzętu nie korzystamy w jednym miejscu, a często się z nim przemieszczamy, to wtedy zweryfikujmy, czy urządzenie można łatwo przenosić. Nie trzeba wspominać, że najważniejsze jest bezpieczeństwo, więc odpowiednia pilarka ukosowa powinna mieć trwałą i solidną konstrukcję, która nie podlega deformacjom przy pracy. Im sztywniejsza konstrukcja, tym większa precyzja cięcia i powtarzalność uzyskiwanych efektów. Ukośnica musi mieć też przewidziane miejsca mocowania do podłoża, aby zapobiec jej ruchom podczas cięcia. Ponadto niezbędna jest osłona tarczy tnącej, która uniemożliwia przypadkowe jej dotknięcie podczas pracy i zmianę położenia głowicy elektronarzędzia.

Inną istotną kwestią jest wyraźne oznaczenie i solidne wykonanie elementów pilarki, które służą do zmiany jej ustawień. Im lepsza ergonomia ich ułożenia, tym łatwiejsza i dokładniejsza będzie praca taką maszyną. Nie należy zapomnieć o systemie skutecznego odprowadzania pyłów powstających przy cięciu. Jest to bardzo istotne kryterium przy planowanej intensywnej pracy tego typu elektronarzędziem.

Specjalista z firmy Dedra dodaje: – Warto zwrócić uwagę na masę urządzenia, kompatybilność z przenośnymi stołami do ukośnic. Możliwość podłączenia odciągu wiórów. Tarcza nie zawsze jest w zestawie, warto na to zwrócić uwagę. Przede wszystkim przy wyborze ukośnicy patrzy się na rozmiar tarczy ponieważ to ona determinuje jak szerokie materiały będziemy mogli przecinać. Funkcja posuwu również jest dodatkiem, który wpływa na to jak szerokie możemy ciąć materiały.

Paweł Ostrowski, ekspert Bosch Professional podkreśla, że do kluczowych zalet ukośnicy należy m.in. możliwość podłączenia urządzenia do odkurzacza i skuteczne odsysanie pyłu podczas pracy. Ponadto warto zwrócić uwagę na rozmiar i wagę jeśli użytkownik zamierza transportować urządzenie. Nie bez znaczenia pozostaje również intuicyjność obsługi oraz możliwość kalibracji. Oczywiście podstawową sprawą jest wielkość i rodzaj tarczy, co wpływa na głębokość cięcia i efekt finalny.

Na urządzenia akumulatorowe zwraca uwagę Wojciech Tota, Trener Milwaukee: – Stojąc przed wyborem odpowiedniego urządzenia do pracy, przede wszystkim musimy zwrócić uwagę na specyfikę naszego działania. W dobie tak zaawansowanej technologii akumulatorowej warto rozważyć urządzenie oparte o taką właśnie profesjonalną platformę gdyż może nam spokojnie zastąpić już odpowiednik sieciowy. To pierwsza i najważniejsza z naszej perspektywy decyzja dotycząca wyboru urządzenia.

Dla osób pracujących zawodowo z pilarkami z pewnością ważną sprawą będzie jakość takiego urządzenia. Jest to element niewymierny – możemy tu jedynie polegać na opinii dotychczasowych użytkowników, ale też pewnym wyróżnikiem może być cena. Zwykle urządzenia solidniejsze, trwalsze, wykonane z lepszych materiałów są droższe. Mówi o tym Artur Kordowski: – Na rynku spotykamy się z ofertą skierowaną do hobbystów, którzy sporadycznie korzystają z tego typu urządzeń. Ukośnice wybierane przez takie osoby zazwyczaj mieszczą się w dolnym przedziale cenowym. Oferują podstawowe funkcje tnące w zakresie kątowym (-45 st./0 st./45 st.) do cięcia poprzecznego i ukosowego. W tego rodzaju urządzeniach łożyskowania silnika i wrzeciona tarczy mocowane są w obudowach z typowego tworzywa sztucznego. Konstrukcja takich elektronarzędzi cechuje się średnią sztywnością i dokładnością cięcia w granicach ± 0,5 mm.

Urządzenia profesjonalne przystosowane są do intensywnej całodniowej pracy. Można nimi ciąć drewno i materiały drewnopochodne oraz profile z metali lekkich (przy zastosowaniu specjalnych tarcz tnących) z dokładnością rzędu ± 0,1 mm. Mają ergonomicznie rozmieszczone elementy regulacyjne z doskonale widocznym polem cięcia.

Ich systemy łożyskowania i prowadzenia głowicy tnącej oparte są na wysokiej jakości uszczelnionych łożyskach. To zacznie podwyższa stopień niezawodności urządzenia i zapewnia wysoką precyzję prowadzenia tarczy. Użytkownik w szybki i prosty sposób uzyskuje powtarzalne cięcia. Dodatkową pomocą są również laserowe lub diodowe znaczniki linii cięcia, które przyśpieszają proces dokładnego pozycjonowania elementu do obróbki.

Urządzenia klasy profesjonalnej są wyposażone w system odsysania o wysokiej wydajności, który jest kompatybilny z rozbudowanym programem akcesoriów i odkurzaczy. Dobrze skomponowany system odsysania redukuje o 98 proc. ilość generowanego pyłu do otoczenia. Na ten parametr zwracają uwagę profesjonaliści, którzy taką pilarką codziennie pracują. Ceny ukośnic profesjonalnych mogą sięgać 8000 zł, a czasem i więcej. Jeżeli wliczymy do tego wartość dedykowanych akcesoriów, ceny zestawów potrafią wynieść nawet 15 000 zł dla przenośnego systemu z ukośnicą.

Wojciech Tota dodaje: – Stosunek jakości do ceny jest chyba tutaj podstawowym wyróżnikiem jakości. Kupując urządzenie z półki marketowej mamy zazwyczaj do czynienia z produktem o niższej jakości wykonania, z zastosowaniem niższej jakości materiałów i przeznaczonym do prac doraźnych lub hobbystycznych, gdzie urządzenie nie podlega tak dużym obciążeniom i nie jest wykorzystywane w trybie pracy codziennej/ciągłej.

Warto dodać, że w niektórych ukośnicach wymiana tarczy jest bardzo utrudniona. W Internecie pojawiają się nawet opinie, że niektóre urządzenia są „jednorazowe” – wystarczą do działania przez określony czas (np. potrzebny do budowy domu jednorodzinnego), a później zaczynają się problemy właśnie z wymianą tarczy. Można się ustrzec przed takimi urządzeniami przeglądając wcześniej instrukcję obsługi bądź oglądając je w sklepie.

Jest to też o tyle ważne, że poza wspomnianą wadą niektóre modele są tak skonstruowane, że odchylenie tarczy do maksimum może wymagać kłopotliwego wyjmowania/przekładania zacisków. Niby drobna sprawa, a może uprzykrzać późniejszą eksploatację.

Kolejną sprawą, na którą można zwrócić uwagę jest grubość obrabianego materiału. Przy konieczności docinania np. kantówek może okazać się, że odstęp między tarczą a podstawą jest niewielki i mimo wielu zalet ukośnica nie będzie mogła być wykorzystana do tego celu.

Ostatnią sprawą jest zwrócenie uwagi na obecność odpowiednich ograniczników, których ustawienie może usprawnić pracę. Są one przydatne przy powtarzających się operacjach lub konieczności dokładnego nacinania (a nie przecinania) materiału – tzw. wręgowania.

Jak dbać o pilarkę?

Podstawową zasadą podczas eksploatacji pilarki jest zapoznanie się i korzystanie z zaleceń producenta zawartych w instrukcji obsługi. Warto zwracać uwagę na mocowanie wszelkich elementów, które po pewnym czasie – mogą się luzować. Dotyczy to przede wszystkim osłony tarczy gwarantującej bezpieczeństwo. Oczywistą sprawą jest stosowanie właściwych tarcz do różnego rodzaju materiałów. Należy pamiętać, że tarcze także się zużywają i tępią, zatem w odpowiednim czasie należy ją wymienić.

Od czasu do czasu warto przeprowadzić kontrolę geometrii cięcia i ewentualne regulacje. Sprawą oczywistą jest utrzymanie urządzenia w czystości, co dotyczy zwłaszcza prowadnic posuwu – ich zanieczyszczenie może być kłopotliwe w przypadku przedostania się wiórów do tulei prowadnic. Niektóre ukośnice są wyposażone w osłony tych prowadnic, ale nie są one całkowicie szczelne – warto więc czasami zajrzeć pod taką osłonę (lub ją zdjąć) celem oczyszczenia.

Ostatnią, ale najważniejszą sprawą, jest przestrzeganie zasad BHP. Należy więc pracować w odpowiednim ubraniu ochronnym, rękawicach i okularach.

Rynek

Ponieważ pilarki ukosowe są dość popularnym sprzętem, znajdują się w ofercie wielu dostawców. Są to zarówno przedstawiciele producentów (dystrybutorzy, dealerzy) jak i sklepy (zwykle internetowe) z zaopatrzeniem dla przemysłu, a także standardowe sklepy z narzędziami, w tym markety budowlane.

Rozpiętość cen jest bardzo duża – od ok. 300 zł za prostą ukośnicę bez posuwu w markecie aż po nawet kilkanaście tys. zł za urządzenie z wieloma akcesoriami, w tym odpowiednim stołem dedykowanym konkretnej pilarce.

Wśród marek i firm, które można spotkać na naszym rynku, można wymienić takie jak: AEG, Atika, Bamato, Bass Polska, Blaupunkt, Bosch, Dedra, DeWalt, Einhell, Erbauer, Evolution, Festool, Graphite, Hikoki, Holzkraft, Holzmann, Holzstar, Irwin, KAPEX, Kraft&Dele, Lange Łukaszuk, Luna, Makita, Mar-Pol, Meec Tools, Metabo, Milwaukee, Norton, OMGA, Powermat, Profix, Ryobi, Scheppach, Stanley, TRYTON, Verto, Virtuex, Vulcan Concept, Worksite, Würth, YATO (TOYA), Zipper.

Jest to tylko niewielka część pełnej oferty pilarek dostępnych w Polsce. W sklepach z urządzeniami dla zastosowań profesjonalnych zwykle oferta jest węższa i ogranicza się do ok. 50–70 modeli kilku marek, o których można powiedzieć, że są znane wśród profesjonalistów. W pełnej ofercie (m.in. na znanym portalu aukcyjnym) tych marek jest już ponad 170, z czego znakomita większość jest reprezentowana przez zaledwie kilka modeli (zwykle od 1 do 3). Często są to firmy niewiadomego pochodzenia, które nie gwarantują ani jakości, ani późniejszego serwisu. Jeśli podliczyć pełną ofertę, to takich urządzeń jest u nas dostępnych kilkaset, z czego część to prywatny import urządzeń, które – nawet mimo „marki”, mogą nie być objęte opieką posprzedażową i gwarancją (bo urządzenia nie były z założenia przeznaczone na nasz rynek). Dlatego z dużą ostrożnością należy podchodzić do okazyjnych zakupów, ale z niezbyt pewnego źródła, nawet jeśli urządzenie jest markowe i profesjonalne. Każde urządzenie będące u nas w sprzedaży za pośrednictwem oficjalnych kanałów dystrybucji powinno mieć odpowiednią gwarancję ze wskazaniem adresów serwisów na terenie Polski.

W tabeli zaprezentowano pewien wycinek dostępnych u nas pilarek ukosowych zaliczanych do klasy pół- i profesjonalnych. Skupiliśmy się na najważniejszych parametrach, o szczegóły prosimy dowiadywać się u dystrybutorów i dealerów. A wiele informacji znajdą Państwo na stronach internetowych, które zostały podane w tabeli.

Artur Kordowski, Market Manager Würth Polska

Jak dbać o prawidłową eksploatację tego typu urządzenia?

Przede wszystkim należy zapoznać się dokładnie z instrukcją zawartą przez producenta. Nie powinno się korzystać z ukośnicy do cięcia materiałów, do których ten sprzęt nie jest przeznaczony. Dodatkowo należy regularnie kontrolować stan elektronarzędzia. Zawsze przed każdym użyciem pilarki sprawdźmy poprawność montażu osłon, mocowanie pilarki do stołu warsztatowego czy stan kabla zasilającego. Kolejną ważną kwestią jest używanie wyłącznie tarcz przeznaczonych przez producenta do stosowania z daną maszyną. Dbajmy o ostrość ich zębów. Cięcie tępą tarczą pilarską zniweczy nie tylko cały wysiłek włożony w uzyskanie precyzyjnie dociętego elementu, ale może doprowadzić do jego uszkodzenia (przez spalenie powierzchni przecinanej lub stopienie ciętych elementów wykonanych z tworzyw sztucznych).

Na koniec warto wspomnieć, że obsługujący ukośnice powinien zawsze nosić okulary ochronne.