
Urządzenia w zakładzie przemysłowym muszą podlegać stałemu monitorowaniu zarówno pod wpływem poprawności jak i gotowości do działania, tak, aby zapobiegać kosztownym przestojom. Należy pamiętać, że podlegają one zużyciu eksploatacyjnemu, zmianie może także ulec sam proces produkcyjny, co pociąga za sobą konieczność wprowadzenia aktualizacji do aplikacji.
Wszystkie te odchylenia od przyjętej normy muszą podlegać ponownemu zatwierdzeniu, które da użytkownikom gwarancję, że proces nadal jest zoptymalizowany pod względem parametrów, a jego działanie jest efektywne.
Oczywiście, to nie jedyne przypadki, w których monitorowanie urządzeń da nam sygnał o zmianach i konieczności dopasowania ich do rzeczywistości. Musimy uzmysłowić sobie, że ilość dostępnych danych wciąż rośnie, w związku z czym dotychczasowe modele uczenia maszynowego muszą być regularnie poddawane przeglądowi i ewaluacji.
Jakie zasoby powinny podlegać monitorowaniu?
Czynniki generujące przestoje:
- zużycia: chemiczne, zmęczeniowe, ścierne, ubytkowe itd.,
- czynniki środowiskowe,
- awaryjność podzespołów.
Do najczęściej mierzonych parametrów środowiska, w jakim pracują urządzenia, należą temperatura, opary i wibracje. Tego typu pomiary dokonywane są w niemal wszystkich zakładach produkcyjnych. Podobna ilość firm decyduje się na rejestrację pomiarów, nieliczni wykorzystują je jedynie do bieżącej analizy. 8 na 10 firm wykorzystuje do pomiarów sensory przewodowe, 25% korzysta również z czujników bezprzewodowych. Około 30% dokonuje pomiarów ręcznych.
Na podstawie przeprowadzonych analiz szacuje się, że na przestrzeni minionych 2–3 lat zainteresowanie przedsiębiorców stałym monitorowaniem parametrów znacznie wzrosło. Szczególnie istotne jest monitorowanie stałe przy użyciu czujników w zakresie tych elementów, które mają krytyczne znaczenie dla ciągłości produkcji. Oczywiście, należy zatem wyjść od zdefiniowania obszarów, które dla tej konkretnej produkcji mają charakter krytyczny. Będą to z pewnością miejsca, w których awaria prowadzi do znacznego utrudnienia lub zatrzymania procesów. Wbrew pozorom, mogą to być zarówno skomplikowane jak i bardzo proste maszyny. Kluczem do ich wskazania, jest waga, jaką pełnią dla całej operacji.
Jak już wspomnieliśmy, nadal większość monitorowania odbywa się drogą przewodową. Tymczasem tylko system online składający się z czujników z dostępem do Internetu i inteligentnego oprogramowania może niezawodnie obsłużyć zadanie monitorowania 24/7.
Oprócz monitorowania parametrów takich, jak temperatura, opary czy wibracje, czujniki kontrolują także m.in. prędkość obrotową czy ilość cząstek stałych w smarowaniu. Dane te przesyłają do oprogramowania monitorującego stan, gdzie zostają one przetworzone. Zgromadzone informacje trafiają do techników i menedżerów, którzy mogą sprawdzać stan zasobów w czasie rzeczywistym, a także wizualizować dane w pulpitach nawigacyjnych czy tworząc raporty i zestawienia. Tak opracowane dane ułatwiają podejmowanie właściwych decyzji.
Jaki typ konserwacji?
Ponieważ współczesne technologie pozwalają na to, aby dane z czujników archiwizowane były za pomocą odpowiedniego oprogramowania, a większość użytkowników posiada systemy EAM, coraz bardziej popularne staje się łączenie pozyskanych informacji z metodami detekcji nieprawidłowości. Celem takiego działania jest poprawa diagnostyki stanu w czasie rzeczywistym a nawet sporządzenie prognozy dotyczącej możliwości wystąpienia awarii w określonym czasie. Niestety, nadal pewien typ danych niezbędnych do analizy pod kątem utrzymania ruchu i niezawodności jest trudny do pozyskania, co ma związek paradoksalnie m.in. z wysokim poziomem niezawodności współczesnego sprzętu. Dlatego rośnie zapotrzebowanie na nową generację mechanizmów i metod analizowania danych, łączących pewne schematy powiązań awarii z biblioteką poprzednich uszkodzeń.
Strategie monitorowania stanu
Przypomnijmy, że rozróżniamy trzy rodzaje strategii utrzymania ruchu:
- Strategia prewencyjna – polega na ustalaniu harmonogramu remontów, konserwacji i przeglądów parku maszynowego. Terminy określone w harmonogramie przez kierowników utrzymania ruchu ustalane są na podstawie instrukcji producentów maszyn oraz przepisów prawa. Model prewencyjny jest jedną z najczęściej stosowanych strategii utrzymaniowych.
- Strategia reaktywna (ang. Run to Failure – RTF) polega na realizowaniu doraźnych działań naprawczych i serwisowych dopiero po wystąpieniu awarii lub usterki.
- Strategia predykcyjna to zaawansowany model utrzymaniowy, który opiera się na wykorzystaniu automatyki przemysłowej w kontekście gromadzenia i analizowania danych związanych z pracą i stanami maszyn. Model predykcyjny pozwala pracownikom utrzymania ruchu określić lub oszacować, w jakich odstępach czasu lub po ilu cyklach produkcyjnych części zamienne i komponenty maszyn ulegają zużyciu.
Poszczególne strategie monitorowania stanu nie powinny się wykluczać, podobnie jak nie powinny się wykluczać różne narzędzia, jakie stosowane są w poszczególnych strategiach. Zachowanie pomiarów ręcznych i monitorowania za pomocą urządzeń przenośnych, przy jednoczesnym poszerzeniu możliwości monitorowania online za pomocą czujników i oprogramowania jest niezwykle korzystne dla ogromnej większości zasobów, zwłaszcza tych krytycznych. Ponieważ technologia czujników wciąż ewoluuje, technicy nadal muszą polegać na znanych i zaufanych narzędziach ręcznych.
Czujniki i sensory to niezastąpione narzędzia do monitorowania pracy i wspomagania diagnostyki stanu maszyn, urządzeń i systemów. W większości przypadków, jako mniej kosztowne, zastosowanie znajdują czujniki z przewodami. Tam, gdzie doprowadzenie przewodów jest trudne lub nieekonomiczne, stosuje się czujniki bezprzewodowe. Bezprzewodowe przesyłanie danych wykorzystywane jest do monitoringu instalacji w trudno dostępnych lokalizacjach. W sytuacji, w których systemy bezprzewodowe nie mogą być traktowane jako pełna alternatywa sieci przewodowych, zastosowanie mogą znaleźć konfiguracje hybrydowe, czyli takie, które łączą technologie przewodowe i bezprzewodowe. Taka synergia obu rozwiązań może być naprawdę korzystna.
Urządzenia przenośne coraz częściej obsługują Internet, umożliwiając technikom w terenie przesyłanie pomiarów z powrotem do tego samego oprogramowania, które jest używane z czujnikami zautomatyzowanego monitorowania stanu.
Zatem połączenie czujników i urządzeń przenośnych pozwala zespołom analizować pełen zakres danych w celu określenia przyszłych trendów lub przewidywania stanu zasobów. Te dwa rozwiązania uzupełniają się nawzajem, w żadnym razie jedna nie zastępuje drugiej. Wspólne używanie ich obu pozwala na wprowadzenie w życie najlepszej strategii obniżenia kosztów operacyjnych i wydłużenia żywotności aktywów.
Co lepsze – przewidywanie czy reakcja?
Konserwacja predykcyjna (PdM) opiera się na analizie danych w czasie. Z kolei dane oparte na trendach to najlepszy sposób na wykrycie powtarzających się nieprawidłowości, które wskazują na zbliżającą się usterkę. Przykładem mogą być dane zebrane podczas ciągłego monitorowania drgań łożyska, uszczelki bądź sprzęgła. Eksperci (tu wymagana jest wiedza) analizujący te dane mogą zidentyfikować problem z dużym wyprzedzeniem i przewidzieć usterkę. Dzięki temu mogą zamówić części zamienne i zaplanować przestoje, które nie będą miały wpływu na proces produkcji.
Zespoły wykorzystujące nowe technologie — Maintenance 4.0 lub Industrial Internet of Things (IoT) — obserwują to, co prezentują zasoby przez nich gromadzone i analizowane. Czynności konserwacyjne w takim wariancie stają się bardziej sprawne i mniej kosztowne, a sama produkcja może toczyć się bez awarii i przestojów.
Autor: Damian Żabicki
Tekst w wersji PDF poniżej lub proszę kliknąć link do pobrania pliku PDF