Jak przeprowadzić audyt energetyczny?

Źródło: Dekra

 

Audyt energetyczny nie jest celem samym w sobie. Za jego pomocą można ustalić obszary największego zużycia energii (nie tylko elektrycznej), dzięki czemu możliwe jest wprowadzenie w życie działań zmniejszających zużycie energii.

Według URE audyt energetyczny przedsiębiorstwa powinien zostać przeprowadzony na podstawie aktualnych i możliwych do zidentyfikowania danych dotyczących zużycia energii oraz, w przypadku energii elektrycznej, zapotrzebowania na moc. Aby osiągnąć jak największe korzyści z przeprowadzanego audytu zarząd firmy powinien przedsięwziąć kroki dzięki którym pracownicy będą mocno zaangażowani w cały proces. W zakładach produkcyjnych podczas przeprowadzania audytu konieczna jest współpraca różnych działów, zarówno służb utrzymania ruchu, energetyków, technologów, działu jakości, księgowości oraz przedstawicieli innych działów posiadających potrzebne informacje oraz wpływ na sposób gospodarowania energią. W niektórych firmach jest również dział innowacji, który w trakcie audytu może wiele wnieść, a propozycje poparte przez audytora na pewno będą miały większą siłę podczas rozmów z zarządem. Audyt krok po kroku rozpoczyna się zazwyczaj od zebrania danych do audytu z księgowości (np. faktury za nośniki energii w wybranym okresie bilansowym). Następnym krokiem jest określenie wspomnianego już wcześniej minimum 90% całkowitej energii potrzebnej przedsiębiorstwu, w tym należy zidentyfikować obszary, w których energia jest zużywana (np. ogrzewanie, oświetlenie, linia produkcyjna, etc.). W tych 90% powinien zawierać się szczegółowy przegląd zużycia energii w budynkach przedsiębiorstwa, w jego instalacjach przemysłowych, a także w transporcie.

W miarę możliwości audyt powinien opierać się na analizie kosztowej cyklu życia budynków oraz instalacji przemysłowych, a nie na okresie zwrotu nakładów tak, aby uwzględnić oszczędności energii w dłuższym okresie. Każdy zidentyfikowany obszar trzeba ocenić pod względem efektywności wykorzystania energii i poddać rozważaniom potencjalne oszczędności. Dla tych obszarów, w których potencjał redukcji zużycia energii wydaje się być wysoki przechodzi się do analizy potencjalnych działań optymalizacyjnych, a także oblicza efekt energetyczny oraz ekonomiczny ich realizacji. Jednakże te wszystkie analizy i pomiary wcale nie są tak proste jakby mogły się wydawać, a pozyskanie danych wymaga nie tylko sporej wiedzy, ale umiejętności szacowania i liczenia teoretycznego zużycia energii. Przykładem jest na przykład to, że niestety z reguły przedsiębiorstwa nie mają szczegółowego opomiarowania linii produkcyjnych. W takim przypadku audytorzy dokonują alokacji zużycia np. na cele produkcji poszczególnych wyrobów metodami obliczeniowymi lub na podstawie dodatkowych pomiarów.

W takim przypadku audytorzy mogą wskazać punkty pomiarowe, które należy włączyć w system monitoringu, tak aby w przyszłości móc skutecznie zarządzać wykorzystaniem i kontrolować zużywaną energię. Efektem końcowym tych wszystkich działań jest raport z audytu, w którym oprócz dokumentacji przeprowadzonych działań i analiz znajduje się synteza wniosków oraz wskazania co należy zmienić. Z uwagi na fakt, że audyt jest powtarzany zakłada się, że konieczne zmiany i usprawnienia zostaną przynajmniej częściowo wdrożone, a efekt zmian będzie monitorowany. Według artykułu 20 ustawy potwierdzeniem planowanej do zaoszczędzenia ilości energii finalnej wynikającej z przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej jest świadectwo efektywności energetycznej

Zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy firma jest zobowiązana do przechowywania do celów kontrolnych danych związanych z audytem energetycznym przedsiębiorstwa przez 5 lat. Zgodnie z art 51 ustawy przedsiębiorca zobowiązany do wykonania audytu energetycznego przedsiębiorstwa po raz pierwszy przeprowadza audyt w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od 1 października 2016 r.) a następnie zawiadamia Prezesa URE o przeprowadzonym audycie w terminie 30 dni od dnia jego przeprowadzenia. W związku z powyższym wszystkie firmy, których dotyczy ustawa powinny już mieć przeprowadzony audyt energetyczny. Oprócz informacji o przeprowadzeniu audytu do URE należy również dostarczyć informację o możliwych do uzyskania oszczędnościach energii wynikających z przeprowadzonego audytu energetycznego przedsiębiorstwa.

W ustawie w artykule 27 znajdziemy również informację, że w przypadku gdy przedsiębiorstwo zawiadamiając Prezesa URE o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej, udzieli nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji o zakończeniu ich realizacji, a także w przypadku negatywnej weryfikacji oszczędności energii nie może występować z wnioskiem o wydanie świadectwa efektywności energetycznej przez kolejne 5 lat od dnia, w którym przedsięwzięcie to lub przedsięwzięcia te powinny być zakończone. W artykule 39 mowa przypadkach w których przedsiębiorstwo podlega również karze pieniężnej. Warto się z tym zapoznać, ponieważ kary w zależności od przypadku są bardziej lub mniej dotkliwe, począwszy od przypadku gdy kara pieniężna nie może być wyższa niż 10% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa energetycznego w poprzednim roku podatkowym, przez sytuacje gdy nie może być wyższa niż 3 000 000 zł oraz taką gdy nie może być wyższa niż 5% przychodu ukaranego przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes URE uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe ukaranego podmiotu. W ustawie jest również zapis, iż Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość. Kary pieniężne podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Szczegółowe informacje można znaleźć w ustawie w rozdziale 6 – Kary pieniężne.

 

Oszczędność energetyczna

Według artykułu 19 ustawy poprawie efektywności energetycznej służy izolacja instalacji przemysłowych,  przebudowa lub remont budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, a  także modernizacja lub wymiana oświetlenia, urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych lub w procesach energetycznych lub telekomunikacyjnych lub informatycznych oraz lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła. Oprócz tego ważna jest również modernizacja lub wymiana urządzeń przeznaczonych do użytku domowego, odzyskiwanie energii (w tym odzyskiwanie energii w procesach przemysłowych) oraz ograniczenie różnego rodzaju strat, w tym związanych z poborem energii biernej, sieciowych związanych z przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej lub gazu ziemnego, na transformacji, w sieciach ciepłowniczych oraz związanych z systemami zasilania urządzeń telekomunikacyjnych lub informatycznych. Poprawie efektywności energetycznej, czyli jednocześnie oszczędnościom służy stosowanie, do ogrzewania lub chłodzenia obiektów, energii wytwarzanej w instalacjach odnawialnego źródła energii.

Przy przeprowadzenia audytu energetycznego jako takiego warto zapoznać się ze świadectwami efektywności energetycznej, są to tak zwane białe certyfikaty. Białe certyfikaty to dokumenty poświadczające zwiększenie efektywności energetycznej czyli zmniejszenie zużycia energii w wyniku przeprowadzonej modernizacji. Certyfikaty te zachęcają i jednocześnie wymuszają oszczędność energii. Ustawa o efektywności energetycznej nakłada obowiązek pozyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE określonej ilości świadectw efektywności energetycznej lub w zamian za to uiszczenia opłaty zastępczej. Do wydawania świadectw efektywności energetycznej jest upoważniony Prezes URE.  Białe certyfikaty stanowią prawa majątkowe notowane na Towarowej Giełdzie Energii (TGE) i mające dużą realną wartość pieniężną. Są one chętnie kupowane przez inne firmy z branży energetycznej, ponieważ dzięki ich zakupowi firmy te nie muszą płacić wspomnianych wcześniej opłat zastępczych, kar za korzystanie ze środowiska. O świadectwa efektywności energetycznej mogą się ubiegać przedsiębiorstwa, które z własnych funduszy zrealizowały już, bądź planują zrealizować inwestycje zmniejszające zużycie energii. Tutaj należy wspomnieć, że jeżeli już wcześniej firma dostała dofinansowanie z Unii Europejskiej albo z budżetu państwa to z reguły nie może dodatkowo wystąpić o białe certyfikaty. W tej sprawie dobrze jest się zawsze wcześniej skonsultować z Urzędem Regulacji Energetycznej.

Białe certyfikaty umożliwiają uzyskanie oszczędności energii w następujących obszarze zwiększenia oszczędności energii przez odbiorców końcowych, zwiększenia oszczędności energii przez urządzenia potrzeb własnych oraz zmniejszenia strat energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego w przesyle i dystrybucji. Dla wymienionych wyżej opcji, które służą poprawie efektywności energetycznej przynajmniej raz w roku są przeprowadzane przez Prezesa URE przetargi na wybór przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej, za które można uzyskać wspomniane świadectwa efektywności energetycznej czyli właśnie tak zwane białe certyfikaty. Certyfikaty te można było otrzymać za zrealizowane już działanie proefektywnościowe, które zostały zakończone po 01.01.2011 roku. W tej chwili można się jeszcze starać o certyfikaty dla inwestycji, które dopiero planujemy wykonać. Świadectwo efektywności energetycznej otrzymać można za działanie, w wyniku którego roczna oszczędność energii pierwotnej jest nie mniejsza niż 10 toe (ton oleju ekwiwalentnego) lub też za grupę działań tego samego rodzaju, które sumarycznie przekroczą 10 toe. Świadectwa są wydawane gdy przetarg zakończył się sukcesem, czy mieści się w przedziale (t×ωśr; ωmax), gdzie t – jest współczynnikiem akceptacji ofert ogłaszanym przez Prezesa URE, ωśr wartość średnia ważona efektu energetycznego i ωmax maksymalna efektu energetycznego. Efekt energetyczny (ω) jest to stosunek ilości energii pierwotnej zaoszczędzonej średnio w ciągu roku w wyniku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej do wartości świadectwa efektywności energetycznej o którą ubiegamy się w przetargu.

Przykładem przedsięwzięć zwiększających efektywność energetyczną, na które możemy otrzymać białe certyfikaty jest modernizacja lub wymiana instalacji centralnego ogrzewania, doposażenie jej w zawory regulacyjne, modernizacja lub wymiana instalacji ciepłej wody użytkowej, modernizacja lub budowa nowego źródła ciepła, ocieplenie budynku (ścian i dachu), modernizacja systemu oświetlenia, modernizacja linii produkcyjnej etc. Pełna lista przedsięwzięć, które mogą zwiększyć efektywność energetyczną i na które możemy otrzymać białe certyfikaty jest dostępna w Obwieszczeniu Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 roku. Jeśli firma planuje inwestycje zwiększające efektywność energetyczną musi ona złożyć wniosek do Prezesa URE jeszcze przed rozpoczęciem realizacji inwestycji. Otrzymamy wtedy z URE promesę, a sam biały certyfikat po zakończeniu robót. Należy pamiętać, że o białe certyfikaty na planowane inwestycje możemy ubiegać się już tylko do połowy 2019 roku. Aby uzyskać biały certyfikat, należy postępować według ścieżki wytyczonej przez Ustawę o efektywności energetycznej. W pierwszej kolejności należy dla wybranego przedsięwzięcia proefektywnościowego wykonać audyt efektywności energetycznej celem określenia poziomu bazowego zużycia energii oraz wyznaczyć ilość zaoszczędzonej energii uzyskanej dzięki jego realizacji. W przypadku przedsięwzięć planowanych należy zaproponować potencjalne rozwiązania techniczne wykorzystujące zidentyfikowany potencjał oszczędności.

Z zaproponowanych działań należy wybrać rozwiązanie będące optymalne technicznie i ekonomicznie. W następnej kolejności należy wziąć udział w przetargu organizowanym przez Prezesa URE. Warunkiem wygrania przetargu jest zadeklarowanie efektu energetycznego (ω) w przedziale pomiędzy ωśr i ωmax. Po pozytywnym rozstrzygnięciu przetargu dla przedsięwzięć zakończonych i na wniosek podmiotu biorącego udział w przetargu Prezes URE wydaje świadectwo efektywności energetycznej o wartości deklarowanej w ofercie przetargowej. W przypadku przedsięwzięć planowanych powyższa procedura kończy się w momencie zakończenia realizacji przedsięwzięcia i poinformowaniu o tym fakcie Prezesa URE (do 30 dni od terminu zakończenia). W przypadku przedsięwzięć planowanych, dla których zadeklarowana oszczędność energii jest  wyższa niż 100 toe/rok jako wartość średnioroczna, należy wykonać tzw. powykonawczy audyt efektywności energetycznej potwierdzający uzyskany poziom oszczędności energii pierwotnej deklarowany w przetargu. Dalszy tryb to już w większości działania  leżące po stronie Prezesa URE zmierzające do nadania świadectwu praw majątkowych.

Niestety procedura ubiegania się o świadectwa efektywności energetycznej jest dość skomplikowana i czasochłonna, więc większość przedsiębiorstw, które może się o nie ubiegać rezygnuje z tego. Obecnie popyt na białe certyfikaty jest większy niż podaż w wyniku czego wzrasta ich giełdowa wartość. Nabór wniosków o świadectwa  efektywności energetycznej prowadzony jest w sposób ciągły. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ma 45 dni na rozpatrzenie tego wniosku. Od decyzji Prezesa URE można się odwołać do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Z chwilą wpisania świadectwa na konto ewidencyjne podmiotu, świadectwo otrzymuje prawa majątkowe. Prawa te jak wspomniano na początku są towarem giełdowym i są zbywalne.

 

Podsumowanie

Według danych Urzędu Regulacji Energetyki do dnia 31 grudnia 2017 roku wpłynęło 3506 zawiadomień o przeprowadzonych audytach energetycznych przedsiębiorstwa. Z treści przekazanych zawiadomień wynika, że 127 przedsiębiorców przeprowadziło audyt energetyczny przedsiębiorstwa w ramach posiadanego systemu zarządzania energią lub systemu zarządzania środowiskowego. Z przekazanych zawiadomień o przeprowadzonych audytach energetycznych przedsiębiorstwa wynika również, że możliwe do uzyskania średnioroczne oszczędności energii finalnej wynoszą 973 373,597 toe /rok.

W przypadku średnich i małych firm audyt energetyczny nie jest obowiązkowy, ale właściciele średnich przedsiębiorstw powinni się zastanowić, czy ze względu na ewentualne korzyści płynące z wniosków po przeprowadzonym audycie nie są na tyle interesujące, że mimo braku prawnego obowiązku wykonania go warto byłoby go przeprowadzić w swojej firmie.

 

Autor: Aleksandra Humienna-Berta

 

Tekst w wersji PDF poniżej lub proszę kliknąć link do pobrania pliku PDF
 
GM_2019_05_48_50_Audyt energetyczny

 

Authors

Related posts

Góra
English