Szanowna Pani Premier

W imieniu przemysłowych odbiorców energii elektrycznej dotkniętych administracyjnie wprowadzonymi przez Operatora Systemu Przesyłowego (OSP) ograniczeniami mocy, zwracamy się do Pani w formie listu otwartego, by wyrazić głęboką dezaprobatę dla wielkości, sposobu i trybu wprowadzonych ograniczeń.

Pragniemy podkreślić, iż składane publicznie przez przedstawicieli OSP i urzędów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne Polski zapewnienia o tym, że Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) jest bezpieczny, stoją w jaskrawej sprzeczności z zaistniałą sytuacją, a w szczególności z brakiem dostępności operacyjnych rezerw mocy, których poziom zgodnie ze składanymi deklaracjami miał być wystarczający.

W naszej ocenie jest to efekt:

– krótkowzrocznej, opartej o tradycyjny model funkcjonowania sektora energetycznego, nie uwzględniającej realiów strategii zapewnienia bezpieczeństwa KSE przez OSP;

– niechęci OSP do dialogu z odbiorcami i preferowania działań o charakterze administracyjnym, co powoduje brak niezbędnej wymiany informacji pomiędzy OSP a odbiorcami przemysłowymi;

– braku reakcji OSP na narastające problemy z krajową generacją i w konsekwencji z pokryciem zapotrzebowania KSE, poprzez otwarcie granic dla uczestników rynku, i zapewnienie niezbędnego poziomu wsparcia KSE energią z importu, (OSP w przeszłości otwierał granice jedynie w trybie tzw. redispachingu, czyli nie dla szeroko pojętego rynku, tylko dla siebie, powodując podniesienie cen energii elektrycznej).

Pragniemy podkreślić, iż OSP zdecydował się na rozwiązanie siłowe w stylu lat 80. minionej epoki, wymuszając wprowadzenie ograniczeń w dostawach do odbiorców przemysłowych z zaskoczenia, nie dając im możliwości wcześniejszego przygotowania się do planowanych redukcji mocy w zakresie technicznym, organizacyjnym i handlowym pomimo tego, iż trudności z bilansowaniem KSE trwały już od jakiegoś czasu.

Spowodowało to powstanie w przemyśle dużych strat wynikających z wymuszonego i niespodziewanego ograniczenia produkcji. Takim działaniem OSP sprowokował zakłady przemysłowe do wysuwania roszczeń mających na celu uzyskanie zwrotu utraconych w efekcie nieplanowanego zmniejszenia produkcji przychodów. Okazuje się także, że OSP wprowadził obowiązkowe i nieodpłatne ograniczenia mocy nie wykorzystując wcześniej w pełni rezerw którymi dysponował (usługa redukcji zapotrzebowania na polecenie OSP).

Od kilku lat odbiorcy przemysłowi proponują OSP tworzenie, w oparciu o możliwości którymi dysponują, strategicznych rezerw mocy dostępnych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych na zasadach dobrowolności lub komercyjnie. Opierają się one na redukcjach zapotrzebowania realizowanych przez odbiorców. Niestety nasze propozycje są ignorowane. OSP realizuje w tym zakresie jedynie działania pozorowane, a rezerwy pozyskuje w sposób znacznie bardziej kosztowny, poszerzając ofertę dedykowaną jedynie elektrowniom cieplnym (rezerwy „operacyjna” i „zimna”), co w sposób oczywisty zwiększa uzależnienie bezpieczeństwa KSE od warunków pogodowych. Jak możemy się obecnie przekonać, w warunkach letniego szczytu zapotrzebowania elektrownie te muszą znacząco ograniczać moc ze względu na warunki chłodzenia i nie są w stanie zapewnić wystarczających i niezawodnych rezerw. Mają również problemy z mocą bierną, wprowadzeniem energii do KSE, ograniczeniami przesyłowymi i wysokim poziomem strat w godzinach szczytu zapotrzebowania.

Usługi systemowe świadczone przez odbiorców końcowych są sprawdzoną i uznaną na świecie metodą pozyskania rezerw mocy niezbędnych dla zbilansowania szczytowego zapotrzebowania. Komisja Europejska ocenia że jego przesunięcie z godzin szczytowych na inne okresy może zredukować zapotrzebowanie na generację szczytowa o około 10%, w warunkach polskich to 2500 MW tj. tyle, o ile zostały zmniejszone możliwości generacji energii elektrycznej przez elektrownie cieplne w efekcie problemów z chłodzeniem bloków energetycznych. Rozwiązania te są z powodzeniem i na dużą skalę wykorzystywane między innymi w USA i wielu krajach europejskich. Komisja Europejska zaleca lub nakazuje umożliwienie dostępu odbiorcom finalnym do rynków rezerw mocy, rynku bilansującego i usług systemowych na równych a nawet preferencyjnych zasadach, oraz usunięcie barier taryfowych, organizacyjnych i prawnych mogących taki dostęp ograniczać. Jednocześnie przesunięcie zapotrzebowania na godziny pozaszczytowe pozwala na bardziej stabilną i efektywną pracę cieplnych elektrowni systemowych.

Biorąc powyższe pod uwagę zwracamy się do Pani, Pani Premier o pilne, konsekwentne i kompleksowe wyjaśnienie przez wskazane przez Panią służby wszystkich przyczyn i skutków sytuacji w której znalazł się obecnie Krajowy System Elektroenergetyczny, jak i oceny zachowań osób i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne Polski, których działania, bądź ich zaniechanie, do niej doprowadziło.

Ze swojej strony deklarujemy swoją aktywną współpracę w tym zakresie

Z poważaniem

Henryk Kaliś

Przewodniczący Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

Prezes Izby Energetyki Przemysłowej i Odbiorców Energii