Znakowanie

011209Brady_261_m

Źródło: Brady


 

Znakowanie to podstawa w procesie szybkiej i dokładnej identyfikacji oraz ewidencjonowania, zarówno poszczególnych elementów, wyrobów gotowych, narzędzi, urządzeń, jak i maszyn wykorzystywanych w przemyśle. Najczęściej umieszczane informacje to numer ewidencyjny, nazwa lub kod kreskowy. Przez przemysł rozumie się w tym wypadku zarówno proces produkcyjny jak i późniejszy etap dystrybucji i serwisu. Dzięki znakowaniu możliwa jest również sprawna identyfikacja, która pozwala na rozdzielanie i sortowanie poszczególnych produktów. Oczywistym jest, że dla każdej części sposób znakowania musi być odpowiednio dobrany. Oznacza się wyroby gotowe, opakowania zbiorcze, narzędzia i inne elementy. W przypadku wyrobów gotowych najczęściej używa się kodów kreskowych, kodów paskowych, etykiet, numerów wybitych na produkcie, nadruków z drukarek atramentowych, pieczątek, opisów odręcznych, naklejek oraz oznaczeń wykonanych znakowarkami grawerującymi lub mikroudarowymi.

 

Co należy wziąć pod uwagę przy wyborze sposobu znakowania?

Decydując się na oznaczenie należy podjąć decyzję, czy ma to być znakowanie trwałe czy czasowe. Jeżeli produkt ma być łatwy wyłącznie do identyfikacji poprzedzającej złożenie urządzenia (i będzie to element niewymienialny) można zdecydować się na znakowanie czasowe. W przypadku gdy produkt finalny ma być identyfikowalny przez dłuższy czas, a elementy, z których jest zbudowany, mogą być wymienialne, bądź mamy do czynienia z urządzeniami (narzędziami) używanymi wielokrotnie, należałoby postawić na znakowanie trwałe.

Zarówno znakowanie czasowe jak i trwałe powinno uwzględniać warunki przechowywania i użytkowania wyrobów. Bardzo ważna jest trwałość oznaczenia. Wybierając określone rozwiązanie należy przeanalizować w jakich warunkach będą przechowywane lub będą pracować dane elementy. Często istotna jest odporność na ścieranie, zmienne temperatury, odporność na promieniowanie UV, działanie wilgoci oraz smarów. Niekiedy ważna jest również odporność na uszkodzenia mechaniczne (powodowane zarówno przez maszyny jak i przez ludzi). Warunki panujące w zakładach produkcyjnych bardzo często odbiegają od sterylnych, tak więc urządzenie znakujące powinno umożliwiać naklejenie etykiety na różnych powierzchniach. Oprócz powyższych istotnych cech jakie powinno spełniać „idealne” oznaczenie ważne są parametry techniczne urządzenia (np. szybkość, z jaką można oznaczać elementy), jakość urządzenia i oznaczeń, oferowany serwis gwarancyjny i pogwarancyjny, a także marka producenta i cena (relacja jakości do ceny). Większość urządzeń do znakowania (np. drukarkę, etykieciarkę czy też znakowarkę) kupuje się na dłuższy okres (zależny od eksploatacji), natomiast materiały stanowiące ich uzupełnienie, takie jak: papier w rolkach, etykiety samoprzylepne, tusze czy też taśmy barwiące, kupuje się regularnie. Każda firma staje przed dylematem jaki urządzenie wybrać, często zdarza się, że niski koszt urządzeń producenci rekompensują sobie wysokimi cenami materiałów eksploatacyjnych.

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Źródło: DCS

 

W przypadku produkcji seryjnej sterowanie systemem znakowania odbywa się najczęściej za pomocą komputera. Urządzenia znakujące pracują wg. ustalonego (zaprogramowanego) cyklu. Jeśli mamy do czynienia z pojedynczym znakowaniem, odbywa się ono najczęściej ręcznie poprzez przyklejenie naklejki, przyczepienie zawieszki lub przykręcenie tabliczki. W etapie poprzedzającym znakowanie ważna jest szybka i skuteczna identyfikacja elementów przeznaczonych do oznakowania. Może ona bazować na identyfikacji powiązanej z procesem wytwarzania, np. z wielkoseryjnej linii produkcyjnej schodzi element który zostaje oznaczony jako D lub w przypadku elementów o znaczących różnicach i gdy nie ma ich zbyt wielu identyfikacja może być wzrokowa. Kolejną alternatywę stanowi identyfikacja automatyczna, w której wykorzystywane są skanery, czytniki oraz kamery.

Znakowanie stanowi również pewnego rodzaju zabezpieczenie (zarówno dla producentów jak i klientów) przed podróbkami. Grawerowanie np. metodami laserowymi daje możliwość naniesienia miniaturowego kodu (lub loga) potwierdzającego autentyczność produktu. Oprócz tego od dawna stosuje się metodę znakowania związaną z nadaniem indywidualnego numeru seryjnego dla każdego wyprodukowanego elementu (sprzętu).

 

Etykietowanie, a ekologia

Obecnie coraz większą wagę przywiązuje się do ekologii. W związku z tym na przykład podczas projektowania drukarek zwraca się uwagę na to, aby proponowane rozwiązania były m.in. energooszczędne i wytwarzały mniej odpadów. Kolejnym proekologicznym krokiem jest to, że materiały z których są wykonywane podkłady do etykiet nadają się do recyclingu. Podobne działania energooszczędne podejmuje się przy produkcji innych urządzeń do oznaczania.

 

BBP72-34L_m

Źródło: Brady


 

Jakie są typy oznaczeń?

Istnieje wiele typów oznaczeń. Zalicza się do nich etykiety (samoprzylepne i termiczne), w tym etykiety przewodów, przywieszki, tabliczki (grawerowane), identyfikatory laboratoryjne, RFID (znakowanie za pomocą technologii RFID odbywa się poprzez umieszczenie układu RFID na produkcie), drukarki laserowe oraz atramentowe (używane między innymi do nadruków na opakowaniach zmiennych danych takich jak data ważności lub numer serii), a także inne metody. Trwałe oznaczenia umieszcza się też często na różnych maszynach, aby zapobiec zmianom ich stanu lub pomyłkom. Wtedy oznaczenie stanowi również gwarancję, że dane urządzenie jest na pewno tym, o które chodzi. Najczęściej takie oznaczenie zawiera informacje o numerze seryjnym i parametrach pracy maszyny.

W przemyśle najczęściej oznacza się wyroby gotowe. W przypadku gdy mamy do czynienia z dużą ilością części (np. w magazynie) stosowane są kody kreskowe. Oprócz oznaczania części, w zakładach produkcyjnych bardzo istotne jest oznaczanie narzędzi, chodzi tu nie tylko o identyfikację, ale również o informację dodatkowe (np. o terminach inspekcji, wzorcowań, przeglądów). Najczęściej stosowanymi rozwiązaniami są etykiety samoprzylepne lub grawerowane tabliczki. Zupełnie oddzielną grupę stanowi znakowanie kabli i przewodów. Wyróżnia się oznaczenia jednoznakowe i wieloznakowe o konstrukcji otwartej, zamkniętej lub zatrzaskowej. Przy oznaczaniu przewodów najczęściej wykorzystuje się materiały termokurczliwe i izolacyjne.

 

Oznakowanie a ciągłe doskonalenie

W firmach produkcyjnych oznakowanie wszystkich elementów stanowi istotną część wdrażania i stosowania 5S czyli narzędzia ciągłego doskonalenia wykorzystywanego w Lean Management. 5S pozwala nie tylko poprawić jakość produkowanych wyrobów i świadczonych usług, ale również podnosi wydajność pracy i zwiększa stabilność procesów. Często również obniża ono koszty działania firmy.

Można sobie zadać pytanie jak oznakowanie może poprawić jakość produkowanych wyrobów? Sięgając po dokładnie oznakowany element mamy pewność, że zostanie on zamontowanych w odpowiednim miejscu. Obecnie istnieje tak wiele różnych komponentów mających zbliżony wygląd, że poleganie tylko i wyłącznie na rozpoznaniu elementu przez pracownika podnosi ryzyko pomyłki – zmniejsza jakość oferowanego produktu bądź usługi (serwis). Kolejnym aspektem, nad którym można się zastanowić, to jaki wpływ na wydajność pracy i stabilność procesów ma oznakowanie elementów, narzędzi bądź urządzeń. Najprostszym wytłumaczeniem jest to, że wszystko ma swoje miejsce czyli część A bierzemy z miejsca dla części A, narzędzie B zawsze znajduje się w miejscu dla niego przypisanym, urządzenie przy użyciu którego mamy dokonać operacji jest dokładnie sklasyfikowane i oznaczone, dzięki czemu unikamy pomyłek wynikających z zastosowania maszyny o niewłaściwych parametrach dla danej operacji. Wszystkie te powyższe elementy składają się na obniżenie kosztów działania firmy, mimo tego, że należy również dokonać inwestycji związanych ze znakowaniem.

 

Znakowanie w LOTO

loto_m

Źródło: Brady

LOTO (skrót od angielskiego Lockout/Tagout) jest systemem chroniącym zarówno pracownika, jak i urządzenie, przy którym aktualnie wykonywane są prace. LOTO to połączenie dwóch nierozłącznych elementów. Pierwszym z nich jest Lockout, który zapewnia zabezpieczenie poprzez odcięcie energii zasilającej uniemożliwiające samowolne bądź przypadkowe wznowienie działania urządzenia, drugi z elementów to Tagout czyli znakowanie, jest to dodatkowa informacja w formie zawieszki mówiąca o tym, że aktualnie dane urządzenie jest wyłączone z eksploatacji i zawierająca istotne dane dotyczące serwisu.

 

Kto? Co?

Firma BRADY ma w ofercie różnego rodzaju specjalistyczne urządzenia do identyfikacji i znakowania. Proponowane są zarówno urządzenia przenośne jak i stacjonarne. W przenośnych urządzeniach do drukowania etykiet oraz w etykietach (dostępność kilkudziesięciu rodzajów materiałów) BRADY stosuje zasadę autodetekcji i autokalibracji za pomocą technologii smart chip. Drukarki typu desktop (THT BRADY) współpracują z komputerami PC w połączeniu z dedykowanym oprogramowaniem do tworzenia etykiet. Ten system jest stosowany między innymi w przemyśle, biurach, magazynach, laboratoriach lub innych miejscach, w których występuje potrzeba druku setek tysięcy etykiet dziennie. Uzupełnienie oferty stanowią specjalistyczne urządzenia ze zintegrowanymi funkcjami drukowania i systemem precyzyjnego aplikowania etykiet. Urządzenia te są odpowiednim rozwiązaniem dla masowej produkcji przewodów, płytek drukowanych, części elektronicznych, a także innych elementów przemysłowych i półproduktów. Oprócz drukarek w ofercie znajdziemy również ręczne i automatyczne skanery kodów kreskowych oraz kodów datamatrix.

benchtop printers_m

Źródło: Brady


 

Firma Hitmark od początku swojej działalności jest związany z japońskim koncernem Hitachi i specjalizuje się w dziedzinie dostarczania i serwisowania drukarek dedykowanych dla przemysłu. Hitmark oferuje zarówno sprzedaż jak i najem drukarek. Możliwe jest również wykonanie urządzenia dedykowanego dla danej firmy, poprzedzone jest to dogłębną analizą co pozwala zaoferować kompleksowe rozwiązanie od wykonania, aż po wdrożenie projektu. Najnowszym produktem oferowanym przez firmę Hitmark jest drukarka Hitachi Ink Jet serii RXS D160W charakteryzuje się ona możliwością stopniowego rozbudowywania funkcjonalności drukarki. Drukarka jest wyposażona w głowicę kątową.

 Firma Partex jest szwedzką firmą, działającą na rynku od prawie 70 lat. Obecnie firma ma 10 oddziałów i ponad 70 dystrybutorów na całym świecie. Partex specjalizuje się w dostarczaniu kompletnych systemów znakowania przewodów, kabli, rur i komponentów elektrycznych. W swojej ofercie firma posiada drukarki termotransferowe, do zastosowań zarówno w warunkach biurowych jak i w terenie czy na placu budowy. Urządzenia drukują na różnego rodzaju profilach płaskich, owalnych, samoprzylepnych, na koszulkach termokurczliwych i etykietach. Najszerszą grupę produktów stanowią oznaczniki. Oznaczniki jednoznakowe i wieloznakowe; o profilu otwartym oraz zamkniętym; oznaczniki z PCV, a także ze stali nierdzewnej; tabliczki znamionowe grawerowane laserowo z laminatów, aluminium i stali nierdzewnej. Uzupełnieniem oferty są opaski zaciskowe, węże osłonowe, końcówki kablowe, narzędzia oraz akcesoria ułatwiające instalację oznaczników.

 

 

Partex1_m

Źródło: Partex

 

Firma Elmetal zajmująca się znakowaniem instalacji i obiektów przemysłowych istnieje od 1999 roku. Oprócz urządzeń do znakowania firma oferuje kompleksową usługę w zakresie projektowania i montażu systemów znakowania. Po wizycie kontrolnej tworzony jest raport o błędach i brakach w oznakowaniu, przedstawiane są zalecenia dotyczące uzupełnienia lub wymiany oznakowań oraz inne propozycje. Większość materiałów oferowanych przez firmę Elmetal pochodzi z produkcji własnej. Systemy oznakowań są projektowane w oparciu o Polskie Normy w zakresie znakowania instalacji przemysłowych. W ofercie firmy znajdują się tabliczki znamionowe, oznakowania producenta, informacyjne, ostrzegawcze oraz oznakowania stworzone na życzenie, wg wzoru klienta. Oferowane tabliczki są grawerowane laserowo lub mechanicznie (frezem). W ofercie jest również sitodruk oraz druk cyfrowy. Standardowo wykonywane są one na laminatach PCV, aluminium lub stali nierdzewnej. Kolejnym produktem proponowanym przez Elmetal są produkty służące do identyfikacji przewodów. Do oznaczania przewodów służą między innymi rurki termokurczliwe (kurczą się w proporcji 3:1), taśma samolaminująca (do użytku w miejscach w których nie można odłączyć kabla w celu oznakowania), etykiety z tkaniny nylonowej (posiadają one dwa obszary nadruku – możliwość umieszczenia dużej ilość informacji nawet na cienkim kablu). Oddzielną grupą oferowanych produktów są drukarki etykiet – firma Elmetal ma w ofercie 5 drukarek.

Firma Pramark działa na rynku czeskim (najbogatsza oferta znakowania przemysłowego), słowackim i polskim od ponad 20 lat. Jest dostawcą kilku zagranicznych firm z branży znakowania przemysłowego (m.in. BVG, Technomark ,Framark). W ofercie znajduje się znakowanie mikroudarowe (do znakowania dużych serii), laserowe (dla zapewnienia trwałego znakowania), stemple (zarówno z głowicami automatycznymi, jak i z nastawieniem manualnym), prasy udarowe i obwiedniowe, metalowe szablony (w celu naniesienia oznaczenia np. farbą w spreju), pióra grawerskie (używane głównie do znakowania narzędzi pomiarowych itp.), znakowanie elektrochemiczne oraz drukarki etykiet samoklejących (przenośną i stacjonarną).

Novacode działa od 2014 roku (wcześniej, od 2004 roku działał pod nazwą Blue System – obecnie jest to zakład produkcyjny). W ofercie znajdują się etykiety samoprzylepne, przywieszki, bilety, taśmy termotransferowe, drukarki etykiet i aplikatory do automatycznego naklejania etykiet w linii produkcyjnej dedykowane do wielu branż, m.in. motoryzacyjnej, elektronicznej, logistycznej, chemicznej, spożywczej, ogrodniczej, kosmetycznej i wielu innych sektorów przemysłu.

 

Partex2_m

Źródło: Partex


 

Warto? Warto!

Oznaczanie i etykietowanie jest konieczne między innymi w celu zapewnienia sprawnych działań logistycznych. Oznakowanie to wynik inwestycji w automatyzację oraz lepszą kontrolę produkcji (w tym kontrolę jakości), a także logistykę magazynowania i dystrybucji. Oznaczenia można umieszczać na wszystkim, niezależnie od gabarytów, bądź materiałów z jakich jest wykonany produkt.

 

Autor: Aleksandra Humienna-Berta

 

Artykuł pochodzi z czasopisma Główny Mechanik 1/2016

GM_01_2016 Okladka 400x565

Authors

Related posts

Góra
English